Na potrzeby rozwijania naszej witryny korzystamy z plików cookies w celu personalizacji reklam, treści oraz analizowania ruchu na stronie.
Podczas korzystania z naszej strony zostaną zapamiętanie Twoich preferencje, przeglądarka czy lokalizacja. Więcej informacji o plikach cookies i ich funkcjonowaniu znajdziesz w naszej POLITYCE PRYWATNOŚCI.
Kontakt
×

Jak skutecznie zapobiegać pożarom przy pomocy nowoczesnych systemów wentylacji

blogklatkaschodowa

Klatka schodowa – droga ewakuacji i systemy oddymiania.

Większość z nas zakłada, że pożary nas nie dotyczą, nie przytrafią się akurat w naszej pracy ani w naszym biurze. Sądzimy, że z pożarem w biurowcu i w miejscu pracy będziemy mieć do czynienia tylko na szkoleniu BHP. Tymczasem to nie tylko teoria i typowy temat szkolenia, ale także ważna przestroga. 

Autor
systemów bezpieczeństwa
Monika Heba

Content & Social Media Specialist – SMAY

Zagrożenie pożarowe w miejscach pracy występuje nie tylko tam, gdzie prowadzi się działania o wysokim ryzyku zajęcia ogniem, ale także w biurach, sklepach czy zakładach, które na co dzień nie mają styczności z otwartymi źródłami ognia i iskier. Z tego też powodu obowiązujące Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nakazuje stosowanie odpowiednich rozwiązań przeciwpożarowych. Rozwiązania te pozwalają zarówno uniknąć pożaru w zakładzie pracy, jak i szybko i skutecznie ugasić ogień, jeżeli jednak się on pojawi.

Statystyki dotyczące pożarów

• W Polsce rocznie wybucha ponad 27 tysięcy pożarów budynków mieszkalnych.
• Każdego roku w pożarach ginie ok. 500 osób.
• 95% ofiar zatruwa się gazami.
• 70% ofiar zostaje zaskoczonych przez pożar w nocy.
• Ponad 4000 osób jest rannych w wyniku pożarów.
• Straty w mieniu w wyniku pożarów szacuje się na 1,3 mld zł rocznie1.
• Czujki dymu zmniejszają liczbę ofiar pożarów o ok. 50%.

Instalacje elektryczne oraz niesprawne urządzenia elektryczne stanowiły 19,58% przyczyn wszystkich pożarów w latach 2000–2019. Pomimo znacznego spadku w 2014 r. oraz nieznacznego spadku w ostatnich kilku latach procentowa liczba pożarów powodowanych przez niesprawne instalacje elektryczne lub niesprawne urządzenia elektryczne utrzymuje się na wysokim poziomie.
Powyższe zestawienie dotyczy pożarów, których przyczyną była instalacja elektryczna w budynkach. Powstały one na podstawie wybranych statystyk Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej2.

Jak powstaje pożar

Najczęstszymi przyczynami powstawania pożarów są:

• podpalenia,
• niewłaściwe obchodzenie się z ogniem,
• pozostawienie otwartego ognia bez nadzoru,

a ponadto:

• niewłaściwa organizacja pracy, np. brak nadzoru, brak oznakowań o zakazie palenia,
• wyładowania atmosferyczne – brak urządzeń odgromowych bądź ich niewłaściwy rodzaj,
• elektryczność statyczna – brak instalacji uziemiających,
• nieprawidłowa eksploatacja urządzeń elektrotermicznych,
• nieprawidłowa eksploatacja przewodów kominowych,
• nieostrożność w trakcie prowadzenia prac pożarowo niebezpiecznych – spawania, cięcia, zgrzewania, podgrzewania materiałów,
• wady lub niewłaściwe użytkowanie urządzeń elektrycznych – przeciążenia, zwarcia, łuk elektryczny,
• reakcje chemiczne wynikające z pokrewieństwa materiałów,
• reakcje chemiczne w technologii i składowaniu oraz mieszaniu cieczy łatwo zapalnych,
• mechaniczne – niewłaściwa eksploatacja urządzeń i maszyn – tarcie elementów, iskry mechaniczne.

klatkaschodowaBlog

Pożary mogą mieć różne przyczyny. Jak widzimy, często winny jest czynnik ludzki, a w takich wypadkach najpowszechniejszą przyczyną są zaniedbania. O takim pożarze mówimy, że ma charakter antropogeniczny, czyli związany z działalnością człowieka. Bardzo często zaprószenie ognia stanowi następstwo wad urządzeń elektrycznych (np. zwarcia). Wiele instalacji jest wykonanych z aluminium, a zabezpieczenia instalacji są często niesprawne lub niepoprawnie dobrane.

Droga ewakuacji i ucieczki przed pożarem

Naturalną drogą ucieczki w chwili pożaru jest klatka schodowa – najczęściej jedyne miejsce, które może uratować nam życie. Zgodnie z zasadami BHP pracownicy powinni opuścić budynek drogą ewakuacji, odpowiednio oznaczoną i przygotowaną do tego celu.

Jakie są wymogi dotyczące klatki schodowej?

Według Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: 

  1. Klatki schodowe i przedsionki przeciwpożarowe, stanowiące drogę ewakuacyjną w budynku wysokim (W) dla stref pożarowych innych niż ZL IV i PM oraz w budynku wysokościowym (WW), powinny być wyposażone w urządzenia zapobiegające ich zadymieniu.
  2. Klatki schodowe i przedsionki przeciwpożarowe, stanowiące drogę ewakuacyjną w budynku wysokim (W) dla strefy pożarowej PM, powinny być wyposażone w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu.

Należy dbać o drożność dróg ewakuacyjnych. Na ogólnodostępnych korytarzach i klatkach schodowych nie wolno gromadzić ani przechowywać przedmiotów o dużych gabarytach, takich jak rowery i meble, a także książek czy innych materiałów palnych. Utrudniają one ewakuację, a jeżeli zostaną objęte pożarem, przyspieszą jego rozprzestrzenianie oraz staną się źródłem trujących gazów i bardzo wysokiej temperatury. Bezpieczną ewakuację należy zaplanować zawczasu; upewnić się, że każdy wie, jak opuścić zagrożone pomieszczenia. 

Skuteczna wentylacja zapewnia o wiele większe bezpieczeństwo pożarowe w budynku

Według bryg. Karola Kierzkowskiego (rzecznika prasowego komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej) w budynkach użyteczności publicznej, w tym w biurach, wybucha mniej pożarów niż w mieszkaniach i domach prywatnych. Skuteczne zabezpieczenia, czyli właściwa wentylacja i czujki, pomagają w bezpieczny sposób zapobiegać tragediom związanym z ogniem. W tabelach poniżej przedstawiamy statystykę pożarów w rożnego rodzaju obiektach w 2021 roku z podaniem osób rannych i śmiertelnych.  

Tabela 1. Statystyki dotyczące biur, budynków użyteczności publicznej, garaży i innych obiektów, które nie są mieszkaniami ani domami

Obiekty pożary
Administracyjno-biurowe, banki 275
Oświaty i nauki, w szczególności budynki dydaktyczne, szkoły, przedszkola 207
Służby zdrowia, w szczególności szpitale, sanatoria, domy opieki społecznej, przychodnie, żłobki 277
Handlowo-usługowe, w szczególności sklepy, domy towarowe, lokale gastronomiczne, hurtownie, zakłady usługowe 1006
Obsługi pasażerów w komunikacji, w szczególności dworce kolejowe i autobusowe, porty rzeczne i morskie 36
Widowiskowo-rozrywkowe i sportowe 98
Inne obiekty użyteczności publicznej 210
Hotele, noclegownie 354
Domy dziecka 13
Internaty, domy studenckie 273
Koszary 0
Domy emerytów 7
Domy wczasowe, pensjonaty 63
Schroniska 18
Pomieszczenia socjalne, w szczególności szatnie, stołówki 39
Garaże, warsztaty samochodowe poza budynkami, w tym kompleksy garażowe 1175
Garaże, warsztaty samochodowe wewnątrz budynków mieszkalnych 146
Garaże, warsztaty samochodowe wewnątrz pozostałych budynków lub ich części, zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL) 34

 

Tabela 2. Statystyki dotyczące domów i mieszkań

Domy i mieszkania Pożary
Jednorodzinne, w tym bliźniaki, zabudowa szeregowa 18760
Wielorodzinne 11081
Budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych 2243
Inne obiekty mieszkalne, w szczególności altanki, barakowozy, domki letniskowe 1530
Budynki produkcyjne 923
Budynki gospodarcze (w tym wiaty, bez garaży) 1049

Systemy wentylacji zapewniają bezpieczeństwo i chronią przed wybuchem pożaru lub minimalizują straty. Dlatego warto więcej o nich wiedzieć i zadbać o ich instalację nie tylko w budynkach publicznych.
SMAY, producent systemów wentylacyjnych, zapewnia ochronę ludzi i mienia w budynkach na wypadek pożaru.  

Systemy i urządzenia wentylacji przemysłowej możemy podzielić ze względu na funkcję, jaką mają pełnić w budynku. Firma SMAY oferuje komplet urządzeń i zestawów, których zadaniem jest po pierwsze odprowadzenie dymu i ciepła ze stref objętych pożarem, po drugie usuwanie zanieczyszczeń (szkodliwych substancji), a po trzecie nadciśnieniowa ochrona dróg pożarowych. 

Systemy ZODIC to kompletne zestawy urządzeń do odprowadzania dymu i ciepła z klatek schodowych. Zapewniają one odpowiedni poziom bezpieczeństwa ludzi oraz warunki do prowadzenia ewakuacji, akcji gaśniczej i działań ratowniczych. Systemy te: 

  • podnoszą poziom bezpieczeństwa ludzi poprzez wyższy standard zabezpieczenia budynku,
  • łagodzą warunki dla inwestycji, umożliwiając wydłużenie dojść ewakuacyjnych w budynku,
  • stanowią alternatywę dla systemów zapobiegających zadymieniu klatek schodowych (tzw. systemów nadciśnieniowych).

Systemy oddymiania dzielimy na: 

  • system oddymiania ZODIC-G z grawitacyjnym napływem powietrza kompensacyjnego,
  • system oddymiania ZODIC-M z powietrzem kompensacyjnym dostarczanym w sposób mechaniczny.

Charakterystyka ogólna systemu grawitacyjnego ZODIC-G 

  • System odprowadza dym z klatki schodowej poprzez wykorzystanie naturalnego przepływu powietrza i dymu, wywołanego ciągiem kominowym i stratyfikacją termiczną dymu podczas pożaru.
  • Kompensacja powietrza następuje poprzez automatyczne otwarcie drzwi do klatki na parterze, okna lub za pomocą czerpni ściennej.

Charakterystyka ogólna systemu wspomaganego nawiewem mechanicznym ZODIC-M 

  • System odprowadza dym poprzez wymuszony mechanicznie przepływ powietrza i dymu przez klatkę schodową.
  • Kompensacja powietrza następuje poprzez nawiew mechaniczny do klatki schodowej w jej dolnej części (wentylatory ze zmiennym i regulowanym wydatkiem powietrza).
  • Z uwagi na zastosowanie instalacji nawiewu mechanicznego wpływ zjawisk naturalnych kształtujących przepływ powietrza i dymu na efektywność oddymiania klatki jest ograniczony.

Zdjęcie 1. System ZODIC-G 

zodic g smay

Oddymianie klatki schodowej na przykładzie symulacji pożaru

 

Pożar może być kontrolowany, czyli można przeprowadzić symulację pożaru, co daje nam cenną wiedzę, jak skutecznie ochronić ludzi, ugasić ogień i sprawnie oddymić pomieszczenie.

Właśnie system ZODIC-M powstał dzięki badaniom prowadzonych w warunkach rzeczywistych pożarów w ramach projektu „Bezpieczna ewakuacja”. Celem projektu było sprawdzenie, czy stosowane powszechnie w Polsce systemy zabezpieczania klatek schodowych są skuteczne i zapewniają odpowiedni poziom bezpieczeństwa ludzi w budynkach oraz warunki do prowadzenia ewakuacji i akcji gaśniczej. To pierwszy tego typu projekt w Polsce i jeden z nielicznych w Europie na taką skalę.

W ramach projektu przeprowadzono sześć pożarów i ok. 80 prób ogniowych w wielokondygnacyjnym budynku znalezionym specjalnie na potrzeby projektu. W projekcie wzięło udział ponad 100 osób: pracowników budowlanych, projektantów wentylacji pożarowej, analityków i niezależnych ekspertów, strażaków i pracowników uczelni, organizatorów.

Podsumowanie tych badań zostało zaprezentowane w trakcie konferencji pt. „Bezpieczna ewakuacja”, która odbyła się w hali Expo Silesia w Sosnowcu 2 czerwca 2016 r. Podczas spotkania uczestnicy mogli na własne oczy oglądać jedną z prób pożarowych w budynku testowym.

Szczegóły projektu dostępne są na stronie www.bezpiecznaewakuacja.pl

Zdjęcie 2. System ZODIC-M

zodic-m

Przykłady projektowania systemów oddymiania klatek schodowych i więcej praktycznych wskazówek dostępnych jest w przewodniku do projektowania Systemy oddymiania klatek schodowych ZODIC.

 

  1. Źródło: Statystyki pożarów budynków, elektro.info.pl [online], 4 maja 2020 [dostęp: 22 marca 2022]. Dostępny w internecie: https://www.elektro.info.pl/artykul/ochrona-ppoz/157443,statystyki-pozarow-budynkow.
  2. Źródło: strona WWW Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej [online; dostęp: 17 marca 2022]. Dostępny w internecie: www.kgpsp.gov.pl.